Begin met voelen bij jezelf

 Inzicht in de ander begint bij voelen bij jezelf. Afgelopen weken heb ik gemerkt dat het luisteren naar je eigen gevoel echt een van de meest basale onderdelen is van coachen. Want inzicht in de ander begint met meer voelen bij jezelf. Ik probeer daarom ook in mijn werk als manager steeds even stil te staan, naar binnen te gaan en me af te vragen: Wat voel ik? Waar voel ik dat? En wat zegt me dat? Dit doe ik bijvoorbeeld op momenten tussen afspraken in, wanneer je toch vaak even koffie gaat halen.

Tijs luisterend

Om een goed inzicht in de ander te krijgen is het van belang je bewust te zijn van overdracht en je eigen tegen-overdracht. Deze vertroebelen soms je waarneming, als je je daar niet bewust van bent. Paul Fedder gaf ons opdracht om een interview met een coach / psycholoog te houden over dit onderwerp. Dit interview zal ik binnenkort publiceren. Het boekje met de titel “Overdracht en tegenoverdracht” van Fee van Delft beschrijft boeiende voorbeelden uit de praktijk.

Overdracht en tegenoverdracht

Je persoonlijkheid kun je omschrijven als de manier waarop je jezelf aan je omgeving presenteert en op je omgeving overkomt. Het persoonlijkheidsmodel van Marjolein van Burik toont de verschillende lagen, die samen de persoonlijkheid vormen.

Persoonsmodel Burik

 

Vaardigheden (5) en gedrag (4) zijn het meest zichtbaar. De lagen 0 en 1 liggen minder aan de oppervlakte, maar zijn al bij je geboorte aanwezig. De andere lagen ontwikkel je vanaf je jonge jaren. Hoe ouder je bent, hoe meer er wordt toegevoegd aan dit ‘torentje’, hoe meer sporen er worden getrokken en des te meer kans dat er patronen ontstaan. Patronen kunnen kwaliteiten maar ook valkuilen zijn.

Tijdens een oefening met het persoonlijkheidsmodel sprak ik met een van de medestudenten over een belangrijke verandering in haar leven. Al snel kwam er verdriet boven, waarbij ik het even spannend vond om stilte te creeren, te vertragen en erbij te blijven. Ik stopte met vragen stellen, zodat er ruimte was om de emotie er te laten zijn.

Een stemmetje in mezelf zei echter: Doe niet zo zweverig, dit is voor watjes”. Tegelijk realiseerde ik me wat een geschenk zij gaf door mij te vertrouwen en haar emotie te tonen.

In de dramadriehoek worden drie herkenbare gedragingen genoemd, die vaak voortkomen uit overdracht.

Dramadriehoek

In plaats van in dit drama te stappen is het veel effectiever om voorrang te geven aan emotie. Geen hele gesprekken over hoe erg het allemaal is dus. Alleen wel het benoemen van de emotie (door de fysieke signalen te benoemen) is al voldoende, net zoals in de oefening gebeurde. Voor die emoties hoeven we niet bang te zijn dat ze te heftig worden en we hoeven ze al helemaal niet uit de weg te gaan. “Energy Motion” geeft het al aan, emoties zijn pakketjes van energie die in beweging komen. Als je deze blokkeert is dat niet fijn. Als je ze laat gaan lucht het op.

De meest herkenbare emoties herkennen we allemaal:

blij, boos, bang en bedroefd

Smiley blijSmiley boos

Smiley bangSmiley bedroefd

Hoe ga je dan met emoties om? HEEL simple, door de vier stappen te volgen,die een mens weer meer “HEEL” maken:

  • Herkennen (He!)
  • Erkennen (Ja, mag!)
  • Ervaren (voelen! 90 sec)
  • Loslaten

Via het kader van de Rationele Emotieve Theorie kun je leren de belemmerende gedachten die je gevoelens en emoties sturen te vervangen door steunende gedachten. Hierdoor kun je remmingen opsporen en de regie van je gedachten in eigen hand nemen. Je zult je omgeving daardoor anders gaan ervaren en je vervolgens anders gedragen. Hierover de volgende keer meer.