Teuna Bongers: Door echte aandacht maak ik het verschil.

Tijdens de leiderschapstraining LIFE raakte ik met Teuna Bongers in gesprek over het thema aandacht. Een mooie aanleiding op Teuna op haar werk op te zoeken, bij Kinderopvang Heijendaal. Als ze mij hartelijk verwelkomt op haar kantoor, is ze de rust zelve. Ze straalt van vrolijkheid als ze met de ouders en begeleiders spreekt. Toen ik haar sprak vervulde zij de rol van waarnemend directeur en gaf ze leiding aan vijftig medewerkers. Ik vroeg haar: Wat is aandacht eigenlijk?

Teuna: “Aandacht is tijd nemen voor waar de ander mee komt. Er even voor gaan zitten. Als ik aandacht geef, maak ik even ruimte in mezelf om er voor de ander te zijn.” Komt dat altijd uit? “Als iemand mijn werkkamer binnenkomt maak ik snel een onderscheid. Is het urgent of is het iets wat ook op een ander tijdstip besproken kan worden. Soms heeft de ander alleen maar even behoefte om gezien of gehoord te worden. Omdat zij ergens mee rondloopt wat haar dwars zit bijvoorbeeld. Ook dat kan belangrijk zijn.”

Hoe is het om aandacht te ontvangen. Wat doet dat met jou?
“Het is fijn om aandacht te ontvangen van mensen met wie ik me verbonden heb. Maar in mijn rol als leidinggevende zit ik niet direct op aandacht te wachten. Ik wil vooral mezelf kunnen zijn. Naar mijn medewerkers toe heb ik geen behoefte om in de aandacht te staan. Uiteraard vraag ik om functionele aandacht als ik voor alle medewerkers sta en hen toe spreek. “

“Wel is het fijn als ik me gedragen voel. Als men vanuit het bestuur aandacht geeft, is dat fijn. Je merkt direct of die aandacht oprecht is. Dan weet ik dat er verbinding is en dat ik ook op de ander kan rekenen. Dat geldt ook voor mezelf. Als ik zelf aandacht geef wil ik ook bereid zijn om op te kunnen vangen wat je terugkrijgt en daar later wat mee te doen. Dit doe ik door mede verantwoordelijkheid te dragen, waar nodig steun te geven of erop terug te komen. “

Als je aandacht geeft, wat brengt dat jou?
“Een medewerker wil even iets met mij delen, ze vraagt om een moment van aandacht. Daarna kan ze met minder last of zorgen hun werk kunnen doen. Heel functioneel dus. Want zij kan haar aandacht weer volledig aan de kinderen geven. Maar daarnaast is aandacht geven ook ook heel dankbaar. Er gebeurt iets in mezelf als ik aandacht geef. Het geeft mij veel voldoening als ik iemand lichter mijn kamer uit zie gaan. Alleen al het feit dat men bij mij langs komt om iets te delen is een uiting van vertrouwen. Ik geniet daar van.”

“Op zo’n moment ontstaat ook iets van loslaten waar je mee bezig bent. Je moet even een knop omzetten. Ik laat het denkwerk en regelwerk los en ben even in het nu. Het enige wat op dat moment van belang is, is het contact tussen mij en de medewerker. Eigenlijk hoef ik op dat moment niets anders dan er volledig te zijn. Alleen dan is er echte aandacht. En dan ontstaat er het vertrouwen dat ik vanuit mijn aanwezigheid de ander kan zien en dat de oplossingen zich wel aandienen. Dat het goed is zoals het is.”

Teuna geeft een voorbeeld. “Er was een groep waar klachten waren dat de baby’s zoveel huilden. Kan gebeuren. Toen bleek dat in de groep een leidster was die heel veel zorgen had. Het werd mij duidelijk, dat wanneer er veel gehuild wordt of er veel onrust onder de kinderen is, ik eigenlijk even moet gaan kijken wat er met die leidsters aan de hand is. Even aandacht schenken aan hen is dus ook voor de kinderen. Toen ik de medewerker de ruimte gaf voor haar zelf, huilden de baby’s minder. Toen zag ik dat er een directe samenhang was.”

Hoe zorgt jouw aandacht voor meer zelfstandigheid?
Door aandacht ontstaat er ook meer zelfbewustzijn bij de medewerkers en kunnen ze meer aan. Bij mijn start was door mijn voorganger een extra regel ingesteld over hoe om te gaan met zieke kinderen en wilde men niet direct met ouders hierover in gesprek.  Ik was verrast dat ze nu zelf voorstelden om die regel, die er was om hen te beschermen, weer mag worden afgeschaft. Ze zijn zelf in staat om het gesprek met de ouders hierover te voeren. Ik zie dat ze zelf meer weerbaar en zelfbewust zijn geworden.

Stel dat je je dag niet hebt en even die aandacht niet kunt opbrengen. Merk je dat dit effect heeft op anderen?
Teuna: “Wat ik tijdens de leiderschapsopleiding LIFE geleerd geleerd heb is, dat wat je uitstraalt niet hier stopt. Teuna legt haar hand op haar borst. “Ik straal dat verder uit dan alleen mijn huid en anderen vangen dat op. Tijdens de opleiding heb ik dat aan den lijve ondervonden.

“Toen ik hier net begon, gingen medewerkers er vanuit dat leidinggevenden toch nooit tijd hadden. Het gevolg daarvan was dat ze niet kwamen met de dingen waar ze mee zaten. Ze probeerden het zelf maar op te lossen of het ging een eigen leven leiden. Door die frustratie en medewerkers namen een houding van overleven aan, ze deden alleen nog het hoog nodige. Ik ben blij dat ik dat heb kunnen doorbreken.”

“Er was een medewerker”, aldus Teuna, “die iets wilde delen met mij, maar ze schatte in dat ik daar niet open voor stond. Ze had een aanvaring gehad met een ouder, dat wilde ze even kwijt voordat ze die ouder weer zag. Als medewerker zoek je naar de voor dat moment meest haalbare oplossing. Door te sparren kan je het erover hebben: waarom heeft het je zo geraakt. En wat zijn alternatieven. Daardoor wordt het niet onnodig groter. Nu heeft ze er twee weken mee rondgelopen. Als ik haar wel had kunnen spreken, had ik haar kunnen vragen: wat zou je de volgende keer met de ouder willen zeggen?”

“Er zijn verschillende gradaties van aandacht. Is het een regeldingetje of wil iemand iets van zichzelf kwijt. Dit proef je in de eerste zin.” (Teuna Bongers)

Ik heb een klein stoeltje naast mijn bureau, zodat iemand bij me kan komen zitten, zonder dat er gelijk een overlegsituatie ontstaat. Een andere vorm van aandacht is de ander echt zien, in dat waar ze hiervoor zijn, hoe ze bezig zijn met hun werk.

Teuna: “Ik neem weleens even de tijd om in een groep erbij te komen zitten en te kijken hoe het gaat. Ik geef ze dan de aandacht voor het werk wat ze doen en niet voor het probleem waar ze mee komen. Ik zie ze in hun werk. Als ik op de groep ben heb ik geen commentaar, ik stel wel vragen maar ik ben verder gewoon aanwezig. Het heeft geen zin om steeds te benoemen wat er niet goed is of wat me niet bevalt.”

Wat doet die aanwezigheid met ze?
Het is een basisbehoefte om gezien te worden. Ik beschouw het als een vorm van waardering en respect. Ik vind dat de mensen, waar je direct leiding aan geeft, moet zien in hun werk. Het is een vorm van respect en waardering voor het primaire proces, het echte werk dat ze doen. Daarmee laat ik zien: wat jullie doen, daar draait het om.

Bovendien kan ik mijn rol beter vervullen als ik vanuit mijn positie ook zie hoe ze werken. Als er dan iets vervelends gebeurt, kan ik de problemen beter plaatsen en meedenken over oplossingen.

“Heel af en toe spring ik bij, wat natuurlijk niet de bedoeling is.” Teuna moet lachen. “Een van de leidsters zei toen: oh Teuna ben je aan het werk? Waarop ik zei : Meestal ben ik hier aan het werk, maar nu even niet!”

“Als leidinggevende kan ik stellen dat aandacht het verschil maakt.” (Teuna Bongers)

“Met meer aandacht verandert het hele kinderdagverblijf. Een medewerker zei laatst: Sinds jij hier bent gebeuren er weer dingen. Je brengt iets te weeg. Wat ik teweeg ben is dat ik mensen uitnodig, meer te durven en dingen te ondernemen. Door de aandacht die ik geef hebben ze meer zelfvertrouwen en enthousiasme om hun nek uit te steken. Ze komen met meer plezier en motivatie naar hun werk.”

Meer informatie over de opleiding “LIFE” vind je hier

LIFE – een levensgrote ervaring

Afgelopen jaar heb ik de leergang LIFE gevolgd. LIFE staat voor Leiderschap vanuit Innerlijke Focus en Essentie.  Een serie trainingen die me op een andere manier naar mezelf als persoon en als leidinggevende heeft leren kijken.
In de hectiek van alledag liet ik mij te vaak leiden door urgente problemen die opgelost moesten worden.  Een moment van rust was dan een verademing.
Ik heb niet alleen geleerd om steeds terug te kunnen gaan naar mezelf en te vertrouwen om mijn innerlijk kompas.
Ik heb aan mijn collega’s gemerkt dat ze mij nu ervaren als een inspirator, die rust en innerlijke balans uitstraalt en waar je graag dingen voor wilt doen.
Daarmee heb ik, zonder het zelf te beseffen, meer natuurlijk gezag verworven.
Ben je als leidinggevenden bereid om jezelf een spiegel voor te houden en wil je elke werkdag met meer energie de werkdag afsluiten, dan is LIFE een absolute aanrader.
Met veel enthousiasme ontvingen de deelnemers hun certificaat en werd er is een echt vrolijk lied gezongen. Na afloop van de training ben ik benaderd om als trainer, coach en ervaren leidinggevende een bijdrage te leveren aan deze leergang. In de vergadering van het docententeam heb ik toegezegd, om als co-trainer aan de volgende groep deel te nemen. Ook ga ik bijdragen aan het meer bekend maken van de training. Want door vorige deelnemers werd gezegd:  “Dit is een uniek leertraject. Jullie moeten meer mensen de gelegenheid geven dit te volgen”.
Wil je meer weten over LIFE? Klik hier.

Vijf mindfulness tips voor leidinggevenden

Door dagelijks slechts 10 minuten te besteden aan mindfulness, wordt je vermogen om veerkrachtiger, samenwerkend en met meer aandacht leiding te geven aanzienlijk vergroot. Dit is een van de belangrijkste bevindingen van een onderzoek naar de vraag of mindfulness kan helpen leiders effectiever in hun rol te laten zijn. 

Het rapport ‘The Mindful Leader’, uitgegeven door Ashridge Executive Education van Hult International Business School, toont de ervaringen van een groep van 57 senior leidinggevenden, die een reeks van workshops volgden. Tijdens deze workshops werden ze ingevoerd het principe van een meer “mindful” ofwel bewuste benadering van leiderschap.

mindful-manager

De studie toonde aan dat mindfulness training en dagelijkse toepassing ervan leidde tot statistisch significante verbeteringen in de capaciteiten van de leidinggevenden voor veerkracht, samenwerking en aansturing van complexe situaties. Dit zijn drie essentiële capaciteiten voor leidinggevenden in de 21e eeuw.

Door hen te leren, meer aanwezig te zijn in het moment en pro-actief in plaats van re-actief te reageren op situaties, waren de deelnemers in staat om hun vaardigheden te verbeteren, zoals hun vermogen om zich te concentreren, aan te passen, in te leven, open te staan voor alternatieve perspectieven en hun emoties te reguleren.

Dit onderzoek bevat een aantal waardevolle lessen, die leidinggevende kunnen gebruiken om het verschil te maken in hun eigen ontwikkeling, maar ook in hun samenwerking met zowel collega’s en klanten. Deze lessen heb ik samengevat in vijf tips voor managers.

meditation-leadership

5 mindfulness tips voor leidinggevenden
1. Zoek een vast moment in je dagelijkse routine om 10 minuten vrij te maken voor jezelf.  Gebruik dit moment om een meditatie of andere mindfulness oefening te doen, `zodat het een vaste gewoonte wordt. Het begin van de ochtend werkt voor de meesten het beste. Anderen luisteren onderweg naar het werk naar een audio oefening . Of doe dit net voor het naar bed gaan. Maar niet in bed, want dan is de kans groot dat je voortijdig in slaap valt.

2. Wees realistisch in de verwachtingen. Houd er rekening mee dat het aanleren van een nieuwe gewoonte in het begin gepaard gaat met vallen en opstaan. Mindfulness betekent niet dat je alle gedachten uitschakelt.  Het gaat er vooral om dat je bemerkt welke gedachten er opkomen. Wees niet verbaasd zijn als je hoofd soms vol drukte, geklaag of ontembare gedachten is. Wees in dat geval vooral nieuwsgierig en tolerant naar jezelf.

3. Motiveer jezelf, door momenten op te merken waarop je het effect ziet dat jouw innerlijke rust bijdraagt aan jouw prestaties en het effect op jouw samenwerking met anderen. Het zien van de voordelen in de praktijk is essentieel om het vol te houden.

4. Meditatie en mindfulness komen steeds meer uit de taboe sfeer. , Als  je je daarbij comfortabel voelt, schroom dan niet om je nieuwe routine met iemand te delen. Vertel bijvoorbeeld aan je levenspartner en aan enkele collega’s die het dichtst bij jou op het werk staan,  dat je probeert om een ​​mindfulness routine op te bouwen. Vertel hen hoe ze jou daarbij kunnen helpen en ondersteunen.

5. Neem deel aan een cursus of ga op zoek naar anderen, die  geïnteresseerd zijn in mindfulness. Wissel tips en ervaringen met elkaar uit, zodat je verschillende vormen van mindfulness of meditatie kunt uitproberen. Dit zorgt voor afwisseling, je stimuleert elkaar en het helpt je om een manier te vinden die bij jou past.

Meer lezen?

‘The Mindful Leader – Ontwikkeling van de capaciteit voor de veerkracht en de samenwerking in complexe tijden door middel van mindfulness de praktijk’. Megan Reitz e.a. https://ashridge.org.uk/mindfulleader